Thời gian qua, nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, các ngành chức năng và sự đồng thuận của Nhân dân, công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản trên địa bàn xã đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước đi vào nền nếp; khoáng sản được quản lý, bảo vệ ngày càng chặt chẽ, hiệu quả. Ý thức chấp hành các quy định của pháp luật về khoáng sản của người dân và doanh nghiệp ngày càng được nâng lên, góp phần bảo vệ tài nguyên, giữ gìn môi trường và bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhu cầu về đất san lấp, cát xây dựng phục vụ các công trình, dự án trên địa bàn và khu vực lân cận tăng cao, trong khi nguồn cung vật liệu còn hạn chế. Bên cạnh đó, xã Sao Vàng có địa bàn rộng, địa hình phức tạp, nhiều khu vực đồi núi, đất trống, xa khu dân cư, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra, giám sát. Đây là những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hoạt động khai thác, vận chuyển, tập kết khoáng sản trái phép, làm thất thoát tài nguyên, ảnh hưởng đến môi trường, kết cấu hạ tầng giao thông và tình hình an ninh trật tự địa phương.

Trước tình hình đó, để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản, đảm bảo đúng quy định của pháp luật; ngăn chặn, xử lý nghiêm hoạt động khai thác khoáng sản trái phép; giải toả các điểm tập kết khoáng sản trái phép, UBND xã Sao Vàng đã ban hành kế hoạch bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn xã với mục đích tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy và hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền địa phương đối với việc bảo vệ khoáng sản chưa khai thác. Chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm, kịp thời các hành vi khai thác khoáng sản trái phép (đất, cát, sỏi...) trên địa bàn xã; gắn trách nhiệm quản lý địa bàn với việc bảo đảm an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.

Xã đã giao rõ nhiệm vụ cho từng phòng, ngành, cơ quan, đơn vị liên quan. Chỉ đạo tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền bằng nhiều hình thức; Nội dung tập trung chủ yếu là phổ biến các quy định của phá luật, các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên, của xã về công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản; các hành vi vi phạm và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả....để các chủ phương tiện vận tải, máy múc và các hộ dân nắm bắt, đặc biệt là các hộ có đất tại khu vực đồi núi, ven sông không khai thác, thu mua, tàng trữ, vận chuyển khoáng sản trái phép; vận động quần chúng Nhân dân tích cực tham gia phát hiện và tố giác tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản trái phép.

Giao văn phòng HĐND và UBND xã tham mưu ban hành thông báo công khai số điện thoại đường dây nóng của lãnh đạo UBND xã, lãnh đạo Công an xã và công khai trên Trang Thông tin điện tử của xã, niêm yết tại Nhà văn hoá thôn để tiếp nhận thông tin tố giác của các tổ chức, cá nhân về hành vi khai thác, vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản trái phép trên địa bàn xã. Giao Công an xã - Chủ trì, phối hợp với phòng Kinh tế và các thôn tiến hành rà soát các khu vực có khoáng sản trọng điểm cần bảo vệ (đất san lấp, cát, đá, sỏi, đất sét gạch ngói....), tập trung vào các khu vực có nguy cơ khai thác khoáng sản trái phép để có phương án bảo vệ, như: Khu vực quy hoạch mỏ khoáng sản nhưng chưa được cấp phép khai thác khoáng sản, khu vực cấm hoặc tạm thời cấm khai thác khoáng sản; các bãi bồi ven sông, suối; khu vực đất lâm nghiệp, đất nông nghiệp, đất của Công ty TNHH Lam Sơn - Sao Vàng đang giao khoán cho các hộ dân có khoáng sản (đất, đá); các mỏ đã đóng cửa hoặc đang chờ cấp phép; các điểm thu hồi khoáng sản đi kèm; các khu vực giáp ranh với các xã lân cận, các tuyến đường giao thông chính thường xuyên có xe ben, xe tải lưu thông; các thửa đất ở tại vùng có đồi núi người dân đang sử dụng hoặc thi công công trình tiềm ẩn nguy cơ lợi dụng để hạ cốt nền, múc đất, khai thác khoáng sản trái phép. Tổ chức rà soát, thống kê, lập danh sách các tổ chức, cá nhân có máy múc, xe tải, tàu hút cát, sỏi trên địa bàn để đưa vào diện quản lý đặc biệt và yêu cầu phải ký cam kết không tham gia khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép. Kiểm tra việc đăng ký tạm trú, tạm vắng đối với lao động từ địa phương khác đến cư trú gần khu vực có khoáng sản để có biện pháp ngăn chặn kịp thời. Chỉ đạo cán bộ, chiến sĩ Công an xã phụ trách địa bàn phối hợp với Trưởng thôn, tổ an ninh trật tự thường xuyên bám, nắm địa bàn; tuần tra, kiểm soát các khu vực có nguy cơ khai thác khoáng sản trái phép, đặc biệt là các khung giờ từ 19 giờ đến 05 giờ sáng và kể cả các ngày nghỉ, ngày lễ; tham gia truy quét, ngăn chặn, giải toả các hoạt động khai thác, tập kết khoáng sản trái phép. Giám sát các hoạt động cải tạo đất nông nghiệp, hạ độ cao của hộ gia đình nhằm ngăn chặn việc lợi dụng cải tạo đất nông nghiệp, hạ độ cao để bán đất đồi, cát, sỏi trái phép ra bên ngoài,… Đồng thời kịp thời tham mưu xử lý nếu phát hiện hành vi vi phạm.

Giao Phòng Kinh tế rà soát, cung cấp các thông tin, tài liệu về khu vực cấp phép hoạt động khoáng sản; khu vực quy hoạch mỏ khoáng sản nhưng chưa được cấp phép khai thác khoáng sản, khu vực cấm hoặc tạm thời cấm khai thác khoáng sản cho Công an xã, các thôn, MTTQ và các đoàn thể để phối hợp thực hiện công tác quản lý, giám sát. Tham mưu cho Chủ tịch UBND xã ban hành Quyết định thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất tại các khu vực có dấu hiệu khai thác khoáng sản trái phép hoặc có nguy cơ xảy ra khai thác trái phép trên địa bàn xã. Chủ trì, phối hợp với Công an xã và các tổ chức, cá nhân có liên quan tham mưu xác định vị trí các bãi thải để tập kết vật liệu xây dựng, đất đá thải trong quá trình thi công các dự án, công trình, xử lý các điểm sạt lở trong mùa mưa bão để tránh tình trạng lợi dụng thực hiện hành vi khai thác khoáng sản trái phép hoặc đổ thải vật liệu xây dựng ra môi trường không đúng nơi quy định. Phối hợp với Sở Nông nghiệp - Môi trường và các đơn vị có liên quan tiến hành kiểm tra hiện trạng, rà soát quy hoạch và các điều kiện có liên quan, tham mưu cho UBND xã có văn bản tham gia ý kiến về xuất đưa các khu đất vào kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản của tỉnh. Chủ trì, phối hợp với Công an xã và các thôn tham mưu cho UBND xã xem xét, chấp thuận cho hộ gia đình, cá nhân đăng ký thu hồi khoáng sản; xác định tiền cấp quyền khai thác khoáng sản theo định của Luật Địa chất và khoáng sản và các văn bản hướng dẫn thi hành; phối hợp với Công an xã giám sát các hoạt động cải tạo đất nông nghiệp, hạ độ cao của hộ gia đình nhằm ngăn chặn việc lợi dụng việc này để bán đất đồi, cát, sỏi trái phép ra bên ngoài. Tham mưu UBND xã yêu cầu các tổ chức, cá nhân được cấp phép khai thác khoáng sản hoặc cấp giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản, hạ cos nền thực hiện nghiêm nội dung được cấp phép, tổ chức cắm và quản lý đầy đủ mốc trên thực địa; lắp đặt camera giám sát báo cáo, cung cấp danh sách các phương tiện tham gia khai thác, khối lượng khai thác, thời gian khai thác và cam kết chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về đất đai, khoáng sản, an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường; hoàn trả đường giao thông nếu để xảy ra hư hỏng do hoạt động vận chuyện khoáng sản gây ra. Phối hợp cùng với Công an xã và cơ quan, đơn vị, các thôn có liên quan tiến hành kiểm tra, xác định vị trí, cung cấp thông tin thửa đất phục vụ công tác lập biên bản hiện trường, mô tả hiện trạng, đo đạc xác định khối lượng khoáng sản bị khai thác trái phép; chủ trì, phối hợp với Văn phòng HĐND và UBND xã thẩm định hồ sơ do Công an xã chuyển đến, tham mưu cho Chủ tịch UBND xã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật. Tham mưu theo dõi, đôn đốc các cơ quan, tổ chức, đơn vị thực hiện nhiệm vụ được giao trong kế hoạch này; định kỳ tổng hợp, tham mưu báo cáo kết quả công tác quản lý bảo vệ khoáng sản trên địa bàn.

Các phòng, đơn vị liên quan theo thực hiện nghiêm các nội dung theo chức năng nhiệm vụ được giao. Đề nghị Bí thư Chi bộ, Trưởng các thôn trên địa bàn xã tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về khoáng sản qua hệ thống loa truyền thanh và các cuộc họp thôn. Vận động các hộ dân có đất vườn, đất rừng chứa khoáng sản ký cam kết không tự ý khai thác hoặc tiếp tay cho đối tượng bên ngoài vào khai thác; tích cực cung cấp thông tin tố giác tổ chức, cá nhân có hành vi khai thác khoáng sản trái phép. Chủ trì, phối hợp với lực lượng dân quân tự vệ, tổ an ninh trật tự trên địa bàn thôn lập nhóm trực chiến báo cáo ngay qua đường dây nóng về lãnh đạo UBND xã, lãnh đạo Công an xã để có chỉ đạo biện pháp xử lý khi phát hiện máy múc, xe tải xuất hiện trên địa bàn có dấu hiệu khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép. Đồng thời, chịu trách nhiệm giám sát chặt chẽ việc san lấp mặt bằng, hạ độ cao nền đất của các hộ dân trong thôn, đảm bảo không có việc lợi dụng để vận chuyển đất, đá ra khỏi địa bàn.

Đề nghị Uỷ ban MTTQ xã và các tổ chức chính trị - xã hội tăng cường giám sát, vận động hội viên, đoàn viên và các tổ chức, nhân dân trên địa bàn xã chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật khoáng sản, không khai thác, vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản trái phép; không tiếp tay cho đối tượng khai thác khoáng sản trái phép; tích cực cung cấp thông tin tố giác tổ chức, cá nhân có hành vi khai thác khoáng sản trái phép.

Tổ chức, cá nhân sử dụng đất có trách nhiệm bảo vệ toàn bộ khoáng sản chưa khai thác nằm trong phạm vi diện tích đất được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận quyền sử dụng. Kịp thời phát hiện và có biện pháp ngăn chặn các đối tượng bên ngoài xâm nhập, đưa phương tiện, máy móc vào khai thác khoáng sản trái phép. Khi phát hiện có dấu hiệu khoáng sản lộ thiên, rò rỉ hoặc các hành vi khai thác, tập kết khoáng sản trái phép trong khuôn viên đất của mình hoặc khu vực liền kề, phải thông báo ngay cho UBND xã hoặc cơ quan Công an xã để kịp thời xử lý. Tuyệt đối không được tự ý khai thác, tận thu, sàng lọc hoặc vận chuyển khoáng sản (bao gồm cả đất san lấp, cát, sỏi, đá, quặng...) ra khỏi phạm vi thửa đất khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép theo quy định. Nghiêm cấm hành vi lợi dụng việc đào ao nuôi trồng thủy sản, hạ cốt nền, cải tạo đất nông nghiệp để khai thác và vận chuyển khoáng sản đi tiêu thụ, san lấp tại các vị trí khác khi chưa hoàn thành thủ tục đăng ký, cấp phép tận thu. Các trường hợp cố tình vi phạm để xảy ra tình trạng thất thoát khoáng sản trên diện tích đất được giao sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Nghiêm cấm các tổ chức, cá nhân ký hợp đồng cho thuê mặt bằng, cho mượn đất hoặc tạo điều kiện cho các đối tượng khác tập kết phương tiện, máy móc, kho bãi phục vụ cho hoạt động khai thác khoáng sản trái pháp luật. 1

Đề nghị các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động khoáng sản chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về khoáng sản và thực hiện khai thác, vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm khai thác... theo đúng nội dung giấy phép khai thác khoáng sản được cấp; không găm hàng, tăng giá bán trái quy định. Trong hoạt động khai thác, vận chuyển phải tuân thủ đúng quy định về tải trọng, an toàn giao thông, an toàn lao động và vệ sinh lao động; bảo vệ môi trường...Quản lý, bảo vệ các phao, mốc giới khu vực mỏ, kịp thời bổ sung đối với các phao, mốc bị mất. Khi phát hiện có hoạt động khai thác khoáng sản trái phép ở ngoài ranh giới khu vực được cấp phép thì báo ngay cho chính quyền địa phương để kịp thời xử lý. Đồng thời thực hiện niêm yết công khai nội dung theo phương án khai thác được UBND tỉnh phê duyệt tại Trụ sở UBND cấp xã và Nhà văn hóa thôn, khu phố nơi có điểm mỏ khai thác, bãi tập kết và tại mỏ, bãi tập kết để các cơ quan quản lý, kiểm tra và người dân cùng tham gia giám sát việc thực hiện; cắm đầy đủ và đúng vị trí mốc giới các điểm góc khu vực được phép khai thác và bảo quản các mốc đó trong suốt quá trình hoạt động khai thác, đóng cửa mỏ, cải tạo phục hồi môi trường theo quy định.

Tổ chức, cá nhân được phép khai thác khoáng sản có trách nhiệm kê khai và nộp thuế đúng, đủ theo sản lượng được phép khai thác, hàng tháng kê khai giá bán tại mỏ gửi về Sở Xây dựng, Sở Tài chính theo quy định; chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu vi phạm việc kê khai giá bán không đúng thực tế và vi phạm các quy định trong hoạt động khai thác, chế biến và vận chuyển khoáng sản. Tổ chức, cá nhân được phép khai thác khoáng sản có trách nhiệm lưu giữ, bảo vệ khoáng sản đã khai thác nhưng chưa sử dụng; khoáng sản tại bãi thải hoặc khoáng sản đi kèm nhưng chưa thu hồi trong quá trình khai thác.

Bảo vệ khoáng sản chưa khai thác là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân. Vì vậy, xã Sao Vàng đề nghị mỗi tổ chức, cá nhân nâng cao tinh thần trách nhiệm, ý thức chấp hành các quy định của pháp luật về khoáng sản; không tham gia, tiếp tay cho các hoạt động khai thác, vận chuyển, mua bán khoáng sản trái phép; đồng thời chủ động phát hiện, phản ánh kịp thời đến chính quyền địa phương và cơ quan chức năng khi phát hiện các hành vi vi phạm. Qua đó góp phần sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường, giữ vững an ninh trật tự và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của xđịa phương trong thời gian tới./.

Lê Hải, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Sao Vàng