Mất cân bằng giới tính khi sinh đang trở thành vấn đề đáng báo động tại nhiều địa phương. Tỷ lệ trẻ trai sinh ra cao hơn trẻ gái một cách bất thường không chỉ phản ánh tư tưởng trọng nam khinh nữ còn tồn tại trong xã hội mà còn gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với gia đình và cộng đồng. Nhận thức rõ những hậu quả này là bước quan trọng để từng bước thay đổi hành vi, xây dựng bình đẳng giới và phát triển xã hội bền vững.
(Xã Sao Vàng phối hợp tổ chức Hội nghị nói chuyện chuyên đề về kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh năm 2025)
Nam giới khó kết hôn, kết hôn muộn, thậm chí là không thể kết hôn do không tìm được bạn đời dẫn đến phải tìm cô dâu là người nước ngoài. Tuy nhiên, kết hôn với người nước ngoài lại phát sinh nhiều vấn đề như khác biệt văn hóa, ngôn ngữ,… dễ gây xung đột, là nguy cơ rạn nứt hôn nhân và mất bình đẳng giới trong gia đình.
Tình trạng thiếu phụ nữ trong độ tuổi kết hôn cũng kéo theo sự gia tăng các loại tội phạm: tội phạm tình dục, lừa đảo, bắt cóc, buôn bán phụ nữ; gia tăng tệ nạn mại dâm, bạo lực tình dục… làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV và các bệnh xã hội, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự, kinh tế và xã hội.
Bên cạnh đó, tư tưởng phải có con trai từ phía gia đình chồng hoặc người chồng cũng khiến nhiều phụ nữ chịu áp lực lớn. Không ít trường hợp người vợ bị bỏ rơi, ly hôn khi không sinh được con trai; hoặc gia đình chồng ép buộc phải sinh bằng được con trai. Có những gia đình sau khi sinh con gái còn cho con làm con nuôi, gây ảnh hưởng đến quyền trẻ em.
Hiện nay, hàng trăm nghìn cô dâu Việt Nam đang ở Hàn Quốc, Đài Loan; Trung quốc, 65% trong số gần 5000 vụ buôn bán người phát hiện trong 5 năm vừa qua là phụ nữ Việt Nam bị bán, bị lừa đi lấy chồng nước ngoài, cho thấy hậu quả nặng nề của mất cân bằng giới tính khi sinh.
(Các đại biểu xã Sao Vàng tham dự Hội nghị nói chuyện chuyên đề về kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh năm 2025)
Để bảo vệ quyền lợi người dân, nâng cao chất lượng công tác quản lý và thực thi pháp luật y tế, Chính phủ đã ban hành Nghị định 176/2013/NĐ-CP ngày 14 tháng 11năm 2013 quy định cụ thể xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó quy định rõ mức xử lý liên quan đến nội dung lựa chọn giới tính thai nhi, vi phạm quy định về xác định lại giới tính. Các cấp, ngành, địa phương, đơn vị tăng cường tuyên truyền về thực trạng, nguyên nhân và hệ lụy mất cân bằng giới tính khi sinh và các văn bản pháp luật quy định nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi trên các phương tiện truyền thông đại chúng và trong các buổi sinh hoạt của đoàn thể, thôn/ xóm... Tuyên truyền đối với các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ không nên phá thai vì lý do lựa chọn giới tính; hãy để việc sinh con trai hay con gái theo quy luật tự nhiên và thực hiện nghiêm các quy định về chính sách dân số; Đối với người cung cấp dịch vụ siêu âm: không cung cấp thông tin về giới tính thai nhi cho khách hàng dưới mọi hình thức và thực hiện các quy định của Nhà nước về Pháp lệnh Dân số.
Trung ương và các địa phương cũng đã tổ chức nhiều đoàn thanh tra, kiểm tra các nhà xuất bản, các trang thông tin điện tử, các nhà sách,… phát hiện, thu hồi những ấn phẩm hoặc yêu cầu gỡ bỏ những nội dung quảng bá, tuyên truyền, hướng dẫn việc sinh con theo ý muốn. Đồng thời, thanh tra, kiểm tra các cơ sở y tế công lập, các cơ sở y tế tư nhân, đặc biệt là các cơ sở siêu âm, các phòng khám sản phụ khoa - kế hoạch hóa gia đình để phát hiện, xử lý những trường hợp chẩn đoán giới tính thai nhi, phá thai vì lý do giới tính.
(Các đại biểu xã Sao Vàng tham dự Hội nghị nói chuyện chuyên đề về kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh năm 2025)
Tại xã Sao Vàng, để hạn chế sự mất cân bằng giới tính, cùng với quán triệt, thực hiện nghiêm các văn bản chỉ đạo của cấp trên, địa phương xác định cần triển khai thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó, công tác truyền thông có vai trò quan trọng. UBND xã cũng đã phối hợp với Hội LHPN xã và Trung tâm Y tế Thọ Xuân tổ chức Hội nghị nói chuyện chuyên đề về kiểm soát tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh; Đẩy mạnh tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh, trên Trang/Cổng TTĐT và các nền tảng số về hậu quả, hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh,… Từ đó, góp phần nâng cao nhận thức trong Nhân dân về hậu quả, hệ lụy trước mắt và lâu dài của việc mất cân bằng giới tính khi sinh và các quy định của pháp luật nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, xóa bỏ hình thức phân biệt về giới tính, tạo điều kiện cho nữ giới chủ động thực hiện chăm sóc sức khỏe sinh sản, góp phần giảm tình trạng chênh lệch giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn./.
Lê Hải, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Sao Vàng