(Theo thông lệ từ xa xưa truyền lại, vào ngày 15 tháng 3 âm lịch hàng năm, Lễ hội kỳ phúc Đền thờ Thần Cao Sơn đều được địa phương tổ chức theo nghi thức truyền thống)

Lễ hội chính thức khai mạc vào hồi 8h (thứ Sáu) ngày 01/5/2026 (tức 15/3 năm Bính Ngọ) tại sân chính điện Đền thờ Thần Cao Sơn, thôn Bàn Thạch 3. Đến nay, mọi công tác chuẩn bị đã được địa phương hoàn tất, đảm bảo Lễ hội diễn ra trang trọng, an toàn.

Xã Sao Vàng là nơi có nhiều Di tích lịch sử, văn hoá cách mạng và tâm linh mang tầm vóc Quốc gia. Ngược dòng lịch sử, địa danh hành chính của vùng đất Bàn Thạch, xã Sao Vàng đã trải qua không ít biến động. Thời các vua Hùng, Giáp Yên thuộc trang La Đá của bộ Cửu Chân. Cái tên Bàn Thạch lần đầu tiên xuất hiện là năm Thuận Thiên thứ nhất (1428), khi vua Lê Thái tổ lên ngôi chia cả nước thành 5 đạo, Giáp Yên thuộc xã Bàn Thạch, huyện Lôi Dương, đạo Hải Tây. Từ ngày ông Hạm Huệ Trung làm quan cuối thời tiền Lê, đầu thời Lý đã sớm nhìn ra vùng đất thiêng để cắm cư, khai khẩn lập nghiệp tạo nên một nền móng vững chắc lâu bền cho đời đời con, cháu sau này. Ông đặt vùng đất thiêng này là trang La Đá với ý nghĩa vững chắc như bàn đá.

Thần phả thánh Cao Sơn được Đông các đại học sĩ Nguyễn Bính (đời vua Lê Anh tông) chép năm 1572 và sách “Khâm định Việt sử thông giám cương mục” ghi: Trải đến vua Lê Thái tổ triều Hậu Lê khai quốc khởi nghĩa Lam Sơn, khi tiến binh qua linh miếu Cao Sơn ở trang La Đá, tự nhiên đứng lại không đi được nữa, vua lấy làm lạ bèn triệu tập dân trang hỏi rõ cớ sự, Nhân dân tâu rõ mọi việc, ngay ngày hôm sau bèn sắm lễ tạ trước linh miếu. Từ ấy vua khởi binh mau lẹ thẳng tiến đến bản doanh của giặc Chiêm Thành đại chiến một trận... Trở về đến trang La Đá tới cung miếu, nhà vua tạ lễ, khen phong 6 chữ “Thượng đẳng phúc thần gia ban”, tặng trang bản Nhân dân 100 quan tiền; miễn binh lương... Lê Thái tổ nói: La Đá có nghĩa như Bàn Thạch. Tên làng Bàn Thạch có từ đó. Theo truyền thuyết các cụ kể lại, làng Bàn Thạch xưa ở 4 hướng có 4 ông thần linh giữ, tạo nên thế đất vững vàng, âm dương kết hợp, mưa thuận gió hòa, trang ấp yên ổn, con cháu sinh trưởng. Ban đầu các dòng họ Lê Trọng, Lê Công, Lê Quốc, Lê Doãn và họ Đỗ về khai lập làng; sau nối tiếp có tổng cộng 19 dòng họ đến lập nghiệp sinh sống, đoàn kết quần tụ bên nhau.

Về số lượng thần phả có 2 bản còn tương đối nguyên vẹn, vào năm Hồng Phúc nguyên niên (tức năm 1572, đời vua Lê Anh Tông tức Lê Duy Bang).

Trong bản thần phả ghi: ‘Thần sinh ngày 12 tháng 8 giờ Ngọ, năm Bính Ngọ, tức là vào năm 1006 niên hiệu Tống Cảnh Đức thứ 3, đời vua Tống Chân Tông. Vào năm  thần 24 tuổi, niên hiệu Tống Hi Ninh thứ 4, tức năm 1071 đời vua Tống Thần Tông, đến năm Thần 29 tuổi, niên hiệu Khánh Lịch thứ 4 tức năm 1044 đời vua Tống Nhân Tông, vào ngày 16 tháng 03 thần đi thi và đậu tiến sĩ. Vào năm Nguyên Hựu thứ 8 đời vua Tống Triết Tông (1099) Thần 78 tuổi. Thần thọ 103 tuổi khi ấy là ban đêm giờ tý ngày 15/ 3. Vua rất thương xót vì mất một vị thần có công lao với nước, nhân việc đó mà lấy chữ Cao sơn - Quốc Chủ - Linh Hiển - Thượng Đẳng - Phúc Thần - Đại Vương.

Căn cứ vào nội dung trong bản thần phả cho chúng ta biết Thần Cao Sơn là vị Công thần - người có công khai cơ lập ấp, khai sáng, che chở cho dân làng tránh khỏi tai ương, cầu mong mùa màng bội thu và cuộc sống ấm no hạnh phúc. Theo thông lệ từ xa xưa truyền lại, vào ngày 15 tháng 3 âm lịch hàng năm, Lễ hội kỳ phúc Đền thờ Thần Cao Sơn đều được tổ chức theo nghi thức truyền thống.

Năm 2026, UBND xã Sao Vàng đã sớm xây dựng và triển khai Kế hoạch tổ chức Lễ hội kỳ phúc Đền thờ Thần Cao Sơn kỷ niệm 908 năm ngày mất Thần Cao Sơn - Quốc Chủ - Linh Hiển - Thượng Đẳng - Phúc Thần - Đại Vương (1118 - 2026) tại Đền thờ Thần Cao Sơn, thôn Bàn Thạch 3. Địa phương cũng đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng phòng, ngành, cán bộ công chức, viên chức, người lao động. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh,… Đến thời điểm này, mọi công tác chuẩn bị đã hoàn tất.

Lễ hội kỳ phúc Đền thờ Thần Cao Sơn là dịp để tri ân công đức của các bậc tiền nhân, giáo dục truyền thống,khơi dậy lòng tự hào dân tộc; đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương. Qua đó, tiếp tục quảng bá hình ảnh, tiềm năng du lịch tâm linh của địa phương đến Nhân dân và du khách thập phương, góp phần xây dựng quê hương xã Sao Vàng ngày càng phát triển, giàu đẹp, văn minh./.

Lê Hải, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Sao Vàng